زخم معده

زخم معده عبارت از یک خوردگی کوچک در لوله گوارش، که شایعترین نوع آن ( زخم دوازدهه ) در ابتدای روده کوچک بعد از معده رخ می دهد. این زخم اگر در معده ایجاد شود زخم معده نامیده می شود. زخم های دوازدهه همیشه خوش خیم هستند در حالی که زخم های معده ممکن است بدخیم باشند.

 

  علائم زخم معده

دردی که حالت سوزش، سوراخ شدن یا سائیده شدن به مدت 30 دقیقه تا 3 ساعت ایجاد می شود درد اکثرا به صورت سوزش سردل، سوء هاضمه ایجاد می شود. درد در ناحیه بالای شکم یا زیر قفسه سینه وجود دارد گاهی در شب فرد را از خواب بیدار می نماید درد در زخم معده با خوردن غذا بیشتر می شود لذا افرادی که زخم معده دارند لاغر می شوند. ولی در زخم دوازدهه ممکن است افزایش وزن ایجاد شود زیرا افراد برای کاهش درد بیشتر می خورند. وجود خون در مدفوع، استفراغ مکرر و کم خونی از دیگر علائم است. گاهی در افراد مسن و دیابتی زخم معده بدون علامت است و ممکن است این افراد با خونریزی مراجعه نمایند.

 علل زخم معده

زخم های معده به

علت داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی ( ایبوپروفن، ... ) و باکتری هلیکوباکترپیلوری ایجاد می شوند. بعضی افراد که دارای زخم معده هستند همه چیز می توانند بخورند بدون اینکه مشکلی پیدا کنند. ولی در بعضی خوردن غذاهای خاصی باعث تولید اسید بیش از حد و سوزش سر دل می شود این افراد نیاز است که بدانند چه غذاهایی برایشان مناسب نیست و چه غذاهایی از شعله ور شدن بیماریشان جلوگیری می کند از خوردن غذای زیاد پرهیز نمائید زیرا باعث ترشح بیش از حد اسید شده و به زخم معده کمک می کند. سعی کنید دفعات غذای خود را زیاد کنید.

غذاهای که برای زخم معده خوب است

آب کلم مقادیر زیادی s- متیل متیونین و گلوتامین است و این دو اسید آمینه در بهبود زخم معده موثر است نوشیدن نیم لیتر آب کلم خام به بهبودی زخم معده کمک می کند ، نان و دانه ها ( نان، شیرینی، چیپس، نان همبرگر، نان پیتزا، غلات و حبوبات، برنج غنی شده، ماکارونی، نان تست فرانسوی، کلوچه، ویفر ساخته شده با مواد کم چرب، کراکر )، سبزیجات ( تازه، یخ زده، کنسرو شده، کدو، کرفس )، میوه ( تازه، یخ زده،میوه های کنسرو شده، آب میوه در حد تحمل، سیب، سیر، گیلاس، زغال اخته، موز دارای ترکیبی برای خنثی کردن اسید معده می باشد ) شیر و فراوردهای لبنی ( بستنی کم چرب و میوه ای، شیر سویا، شیر خشک، دوغ، شیر بدون چربی، پنیر کم چرب، ماست کم چرب یا بدون چربی )، گوشت و جانشین های آن ( گوشت های لخم و بدون چربی، گوشت گاو، بره، گوشت گوساله، ماهی و طیور، مرغ بدون پوست، ژامبون ناب، تخم مرغ، سوپ، منجمد یا کنسرو شده )، چربی ها ( سس و سس مایونز بدون چربی یا کم چرب، سس سالاد بدون چربی یا کم چرب، ) شیرینی ها ( شربت، شکر، عسل، ژله، مربای بی هسته، آب نبات سخت، ژلاتین )، چوب شور، کیک برنج، لیموناد،هویج، فلفل، زردآلو، مرکبات، صدف، انواع ماهی تازه، ماهی روغنی، گردو، آووکادو، سبزیجات برگ سبز، سنجد، سیب زمینی، رژیم غذایی پر فیبر ( جودوسر، حبوبات، سبزیجات بدون چربی فراوری شده، سبزیجات و میوه های سبز و نارنجی ) سبب کاهش زخم معده می شود. اسید های چرب امگا 3 و امگا 6 ( موجود در غذاهای گیاهی و دریایی ) سبب پیشگیری از التهاب و حفظ سلامت معده می شود.

غذاهایی که برای زخم معده بد است

نان و غلات آماده شده با چربی بالا ( بیسکویت، نان های فرانسوی، نان هایی که در آنها میوه های خشک بکار رفته )، شده، غلات سبوس دار، برنج وحشی، کراکر با چربی بالا، سبزیجات خام ( ذرت، کلم بروکلی، کلم، پیاز، گل کلم، خیار، فلفل سبز، شلغم، کلم ترش، سبزیجات آماده شده با چربی بالا، سس سالاد، گوجه فرنگی و محصولات گوجه فرنگی، کدو )، میوه ( لیمو، گریپ فروت، پرتغال، آناناس، عصاره گریپ فروت، میوه های خشک، خوردن میوه همراه غذا )، شیر و فراوردهای لبنی ( شیر کامل یا خامه، شیرکاکائو،کرم ها طعم دهنده، شکلات شیری، پنیرهای با طعم تند، دوغ ساخته شده با شیر ) گوشت و جانشین های گوشت ( گوشت گوساله پر چرب، سوسیس و کالباس، ساردین، گوشت سرخ شده، ماهی سرخ شده، لوبیا و نخود خشک با چربی بالا، آجیل، تخمه آفتابگردان ) اسنک ها ( میان وعده های پر چرب، چیپس، سیب زمینی سرخ شده، کیک، شیرینی، دونات ها، نارگیل، آب نبات، تمام شیرینی هایی که دسر آجیل، نارگیل، میوه داشته باشد )، نوشابه های گاز دار، قهوه، نوشیدنی های حاوی کافئین ( قهوه، چای، کولا، نوشابه نارنجی، سیر، سس گوشت، نوعی رب گوجه فرنگی فلفل دار، فلفل قرمز، پودر فلفل قرمز، ترب گوهی، فلفل سیاه، خمر، زردچوبه، ترشی جات، الکل، (مصرف زیاد الکل سبب زخم و آسیب بافت پوششی معده می شود ) مصرف سدیم بالا، قند و شکر، چای سبز، مصرف غذاهای خیلی تند مانند ( فلفل تند ) باعث خراشهایی در دیواره معده می شود.

توصیه ها

-          از کشیدن سیگار خوداری کنید زیرا سیگار ترشح اسید را زیاد می کند.

-          غذا را در چند وعده مصرف کنید و از خوردن غذای اضافی در یک وعده پرهیز کنید.

-          کافئین و هر غذایی که وضعیت را بدتر می کند مصرف نکنید.

-          چند دقیقه قبل و بعد ازغذا خوردن استراحت داشته باشید و غذا را با آرامش میل نمائید.

-          از خوردن غذا 3 ساعت قبل از خواب پرهیز نمائید.

-          در موارد مدفوع خونی، سیاه یا قیری، درد شدید علی رغم درمان، رنگ پریدگی غیر طبیعی، استفراغ خونی، داشتن علائم زخم در خود یا خانواده، شروع اسهال به خاطر ضد اسیدها، به پزشک خود مراجعه نمائید.

درمان زخم معده

-          بستری در بیمارستان، در موارد شدید به خاطر جلوگیری از عوارضی چون خونریزی از زخم، سوراخ شدگی یا انسداد شدید

-          توقف مصرف آسپیرین یا داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی

-          آنتی بیوتیک برای از بین بردن عفونت هلیکوباکترپیلوری

-          ضد اسید برای کمک به خنثی کردن اسید بیش از حد

-          مسدود کردن H2 یا مهارکنندهای پمپ پروتون برای کاهش اسید معده

-          داروهایی برای پوشاندن ناحیه زخم

-          دریافت مکمل آهن و روی به ترمیم بافت آسیب دیده کمک می کند

-          عصاره کندر رومی و شیرین بیان به التیام زخم معده کمک می کند

-          عصاره کلم، برگ شنبلیله، جوشانده برگ سیب درختی التهاب معده و درد را کاهش می دهد

-          مصرف عسل، زیره و بابونه در التیام زخم موثر است